суббота, 13 апреля 2013 г.

Արի: Շագանակագույն...


Շագանակագույն...
Ինչ երկար բա՜ռ է...
Ինչ հիմար մարդիկ են...
Մարդիկ ինչ հիմա՜ր են,
Որ աշխարհի բազմատեսակ
Ու տարաշառավիղ
Բոլոր աչքերը
Կնքում են մի բառով՝
Շա-գա-նա-կա-գույն:
Եվ խաչբառային այդ երկար բառը
Դառել է բազմավանկ
«Ամեն»
Բոլոր աղոթքներում,
Որոնք վերաբերում են աչքերին:

Իսկ ձեզանից քանի՞սն են
Տեսել շագանակ:
Քանի՞սն են լսել կրակի ճթճթյունը,
Երբ շագանակները արդեն գրեթե սև են...

Չնայած
Կրակի պարագայում
Գուցե ես
Սխալվում եմ...
Գուցե այդ
Շագանակն է
Ճթճթում
Եվ ոչ թե կրակը...
Գուցե աշխարհում չորրորդ տարերքին
Բնավ վայել չէ՞
Ճթճթալը...
Ինչևէ...
Ես գրում էի աչքերի մասին:

Գիտե՞ս,
Քո աչքերը
Կոնյակի գույն ունեն:
Ես չեմ սիրում կոնյակ,
Բայց դրանից քո աչքերը
Ավելի վատը չեն դառնում...
Իսկ դու սիրո՞ւմ ես շոկոլադ:
Հարցնում եմ,
Որովհետև
Իմ աչքերը
Շոկոլադի գույնի են:
Իսկ նրանը գուցե սրճագո՞ւյն են:
Մյուսինը՝ էլի՞ ինչ-որ լավ խմիչքի գույնի,
Բայց ոչ կոնյակի...

...Ես գիտեմ, որ հիմա
Պարզապես թուղթ եմ մրոտում,
Իսկ հետո այս ամենը
Կոչելու եմ
Բա-նա-ստեղ-ծութ-յուն:
Եվ բազմավանկ այս բառը
Դառնալու է
«Օղորմի»
Իմ անկեղծորեն անտաղանդ
Ամեն տողի համար:
Բայց այնուամենայնիվ
Ես ուզում եմ ասել.
«Տեսնո՞ւմ ես.
Իմ ու քո աչքերում
Չկա տեղ
Շագանակաների համար»...

Սոնա: Կարդացի և... կարդում եմ


Հենց գրիչը ձեռքս վերցրեցի, երբևէ կարդացած բոլոր գրքերի բոլոր հերոսները՝ սիրված և ոչ այնքան, խռնվեցին շուրջս:
-Ի՞նչ ես գրելու:
-Իմ մասին կգրե՞ս, չէ՞:
-Իմ մասին չգրես, թե չէ գիտեմ՝ ինչեր ես գրելու, անծանոթ մարդիկ են կարդալու, ամոթ է…
-Իմ մասին միայն լավ բաներ կգրես: Կգրես, չէ՞:
-Հանգստացե՛ք, նա դեռ ինքն էլ չգիտի՝ ինչ է գրելու, չե՞ք տեսնում, ապուշացել, մեզ է նայում:
-Ո՞նց թե չգիտի: Բա գրիչը ինչի՞ համար է:
-Առհասարակ ես կարծում էի, որ մարդիկ նախ մտածում են՝ ինչ պիտի գրեն, հետո նոր են սեղանին մոտենում:
-Դե, ընդհանրապես այդպես է, բայց մեր աղջիկը թարս է անում: Չնայած, անելու բան էլ չկա. միանգամից երևում է, որ մրցանակի համար է այսքան տառապում:
-Իսկ մրցանակն ի՞նչ է: Մի սնդուկ ոսկի՞:
-Չէ, մի ապուշ սարք, որով իբր գիրք պիտի կարդան, իսկ իրականում խաղալիքի նման մի բան է, էլի: Թե ասա՝ ի՞նչ ես անելու էդ «ռիդեռ» էր, ի՜նչ էր, գրող ու սև ցա՛վ էր, գրքերը կան, էլի, կարդա՛, ի՞նչ ես ընկել ամեն տեսակ թիթիզություների հետևից, շարադրություն ես գրում:
Այստեղ ես չդիմացա:
-Վերջացրե՛ք, հա՞: Թողեք հանգիստ մտածեմ: Ի՞նչ եք վրա հասել, կարծես շաքար եմ բաժանում:
-Պա՛հ, քեզ պահիր շաքարդ: Անձամբ ես եկել եմ, որովհետև բոլորն են եկել, թե չէ երբեք, խիստ կարևոր պետական գործերս թողած, քո մոտ չէի գա, - ասաց չսիրածս պերսոնաժներից մեկը, ով միշտ քիթը խոթում էր իրեն չվերբերող բոլոր գործերի մեջ:
-Սուդարներ, եկեք օգնենք մեր հեղինակին, - գոչեց խելքը գլխին մի կերպար: - Ինձ, օրինակ, թվում է, որ հաղթանակին հասնելու համար դու պետք է ընտրես փայլուն մի պերսոնաժ, որն ինքն արդեն հետաքրքիր կլինի ընթերցողին: Այդպիսի կերպար կարող է լինել, օրինակ… Դե, չգիտեմ, օրինակ… ես:
-Չէ՛ հա, դու, եթե քո մասին գրի, ավելի լավ է միանգամից խոստովանի, որ ցածրորակ գրականություն է կարդում:
-Ե՞ս եմ ցածրորակ: Եվ հետաքրքիր է, ո՞վ է դա ինձ ասում: Բուլվարային սիրավեպի արժանի զավա՜կը:
-Ես քեզ արհամարհում եմ, մանկիկ: Շատ տրամաբանական է, որ հենց այսպիսին պիտի լինեիր: Արկածային գրականությունը տարրական դասարանների աշակերտների համար է գրվում, դրա համար էլ գրողները համապատասխան կերպարենր են կերտում՝ մանկամիտ ու անխելք, մենք էլ հետո ստիպված ենք լինում տանել քեզպեսների բարբաջանքները:
-Ես ձեզ մենամարտի եմ հրավիրում, սո՛ւդար: Պաշտպանվե՛ք, եթե դուք պատիվ ունեք:
-Ես չեմ կարծում, որ սուսերներով այս ու այն կողմ թռչկոտելը շատ պատվաբեր գործ է: Նման պարագայում այն նույնիսկ խայտառակություն կարելի է համարել:
-Սկսվեց կեղծ փիլիսոփայությունը, - տրտնջացին մնացածն ու գնացին բաժանելու կռվարարներին:
Մեկը, ում գլխում դեռ մի քիչ խելք էր մնացել, չնայած ինքը հարյուրամյա ասպետական սիրավեպի հերոս էր, ինձ «Ասկոֆեն» բերեց ու մի բաժակ ջուր: Հետո արմունկները հենեց սեղանին ու նայեց համակրգչիս մոնիտորին. «Լրագրողների առցանց ակումբի» էջն էի բացել ու կարդում էի մրցույթի պայմանները:
-Արի հենց ամենասկզբից հրաժարվենք սիրելի հերոսի թեմայից, թե չէ դու մենամարտի մի քանի հրավեր կստանաս հաշված րոպեների ընթացքում:
-Կանանց մենամարտի չեն կանչում, միայն ժամադրության, - փնթփնթացի ես:
-Չէ, փոքրիկս, ժամանակները փոխվել են, հիմա գենդերային հավասարություն կա, բան կա:
-Դուք որտեղի՞ց գիտեք:

-Դե, երբ մեր գիրքը չեն կարդում, մենք կարող ենք թեթևացած շունչ քաշել ու զբաղվել մեր գործերով, ասենք, թերթ կարդալ, կամ ժամանակը վատնել սոցիալական ցանցերում: Իսկ վերջին մի քանի տարվա ընթացքում չափից դուրս շատ ազատ ժամանակ ենք ունենում, այնպես որ աշխատում ենք ձեզանից հետ չընկնել:
-Լավ, եկեք չշեղվենք, թե չէ առանց այդ էլ ժամանակ քիչ է մնացել:
-Ճիշտ ես: Եվ այսպես: «Գիրքը, որ սովորեցրեց ինձ ապրել»: Մտքիդ մի բան եկա՞վ:
-Անկեղծ ասած՝ ոչ, - բթացած հայացքով նայեցի նրան, ով ջանասիրաբար փորձում էր ինձ օգնել:
-Այդ ինչո՞ւ: Ուզում ես ասել, որ մենք քեզ ոչինչ էլ չե՞նք սովորեցրել, - մեզ մոտեցան ևս երկու հերոս, մեկը Ռեմարկից էր, մյուսը, կարծեմ, Շեքսպիրից:
-Դա չէի ուզում ասել: Պարզապես ինձ թվում է, որ գրողները նրա համար չեն գրում, որ մեզ կյանք սովորեցնեն: Եթե այդպես լիներ, դժվար է պատկերացնել, ի՞նչ պիտի սովորեն ժամանակակից տղաները Օթելլոյից, նրանք առանց այդ էլ շատ լավ գիտեն, ինչպես է պետք խեղդել մարդուն: Եվ հետո, այդ ի՞նչ մեծամիտ արտահայտություն է՝ «սովորեցրեց ինձ ապրել»: Այդ ո՞վ է ասել, որ ես արդեն սովորել եմ ապրել, կամ որ Կյանքի հետ տրվում է նաև «շահագործման ձեռնարկ»: Չէ, ապրել սովորում ես ապրելով, ոչ թե գիրք կարդալով:
-Բա էլ ինչո՞ւ ես գիրք կարդում:
-Չգիտեմ: Անձամբ ինձ համար դա հանգստանալու, լիցքաթափվելու, ինչ-որ տեղ նաև վերջնականապես չբթանալու միջոց է: Բայց գիտնականները պնդում են, որ ապրելու համար գրագետ լինելը պարտադիր պայման չէ: Բավական է միայն շնչել, ուտել ու քնել:
-Մի բան էլ է պետք, բայց այդ մասին բարձրաձայն չեն խոսում, - ասաց ասպետական սիրավեպի հերոսն ու նորից նայեց համակարգչի էկրանին: - Լավ, փորձենք մյուս թեման: «Եթե շարունակեի իմ սիրելի գիրքը»: Ի՞նչ կասես:
-Ա՜յ սա լավ թեմա է, - բացականչեց «շեքսպիրյանը»: - Գրիր, որ բոլոր ողբերգությունները կարտագրեիր երջանիկ ավարտով: Կեցցե՛ «հեփփիէնդը»:
-Իսկ ես համաձայն չեմ, - առարկեց «ռեմարկյանը»: - Տանել չեմ կարող երջանիկ ավարտները: Եթե ավարտը երջանիկ է, նշանակում է, որ մինչ այդ ամեն ինչ պարզապես անտանելի էր:
-Ինձ էլ թեման դուր չի գալիս, - ես նյարդային կծոտում էի շրթունքներս: - Եթե իմ սիրած գրքերը հետաքրքիր ավարտ չունենային, ես նրանց չէի սիրի: Եվ հետ, ի՞նչ է նշանակում փոխել սիրած գիրքը: Ինձ համար դա նույնն է, ինչ փոխել սիրելի մարդուն: Փորձել նրանից տիկնիկ սարքել՝ քո ճաշակով:
-Լավ, սա էլ չընդունվեց: «Ո՞ր գրքում կուզենայի ապրել»:
-Եվ ո՞ր գրքում կուզենայիր ապրել:
-Ոչ մի:
-Այսի՞նքն:
-Ոչ մի: Չեմ ուզում գրքում ապրել: Ինձ իմ կյանքը լիովին բավարարում է: Եվ հետո, եթե ես որևէ գրքում ապրեի, ստիպված կլինեի կարդալ միայն այդ գրքի հեղինակի նշած գրքերը: Իսկ ես շատ քիչ հեղինակներ գիտեմ, ովքեր ամենայն մանրամասներով նկարագրում են իրենց վեպերի հերոսների անձնական գրադարանի կատալոգը:
«Շեքսպիրյանը» չդիմացավ.
-Ես չեմ հասկանում, դու որ կարդում ես, հետո ի՞նչ ես անում: Ինչ-որ բան հասկանո՞ւմ ես, թե՞ պարզապես ուզում ես ցույց տալ, որ շատ խե;ացի ես, որ ամբողջ օրը գիրքը ձեռքից վար չես դնում: Այ կարդացիր մի գիրք, և՞…
-Ե՞վ… - ես կծեցի գրիչի ծայրը և աչքերս առաստաղին հառեցի: - Կարդացի և… կարդում եմ: Դրանից էլ լավ բա՞ն: Հենց այդպես էլ կգրեմ. «Կարդացի և … կարդում եմ»:
-Սկզբի համար վատ չէ: Իսկ հետո՞:
-Հետո վերջ:
-Ինչպե՞ս թե:
-Հենց այդպես: Կարդացի և կարդում եմ: Այդքանն, իմ կարծիքով, բավական է:
Աստված իմ, ու ես այդքան ժամանակ էի ծախսել հասկանալու համար, որ կարդում եմ՝ կարդալու համար, ապրում եմ՝ ապրելու համար: Թե չէ ընկել եմ ինձանից շատ հեռու թեմաների հետևից, բառերն եմ հաշվում: Իսկ ամեն ինչ այնքան հեշտ է:
…Այդ օրը մինչև ուշ երեկո իմ սենյակից լսվում էր այն կռվարարի ձայնը՝ արկածային վեպից.
-Ես ձեզ կստիպեմ կռվել ինձ հետ: Դուք պատիվ չունե՛ք:
armolimp.blogspot.com

вторник, 12 февраля 2013 г.

Արի: Ձյուն է գալիս


...Ձյուն է գալիս...
...Անակնկալ...
«Մենք արդեն վաղուց էինք սովորել անձյուն ձմեռների: Բայց ձյունը հանկարծ եկավ, այն էլ՝ մեծ-մեծ փաթիլներով:
Ձյունն ընկնում էր գլխարնկներին, մազերին, կոշիկներին, սողոսկում օձիքներից անդին և ստիպում մարդկանց գլուխները կախել:
Ձյունը ստիպում էր մարդկանց գլխիկոր քայլել ու չնայել երկնքին:
Ձյունը ստիպում էր մարդկանց ուղիղ ոտքերի տակ նայել:
Ձյունն ասում էր. - Մի՛ նայեք վերև, ավելի լավ է ներքև նայեք; Չհամարձակվե՛ք նայել երկնքին, քանի դեռ չեք տեսել հողը ձեր ոտքերի տակ, որ կոխկրտում եք ամեն օր՝ առավոտից երեկո: Այն դիմանում է, այն տանում է ձեզ, այն ձեզ պահում է, բայց դուք այն չեք նկատում: Չեք էլ ուզում նկատել այն: Դուք երկնքին եք նայում: Չհամարձակվե՛ք նայել երկնքին, հողի՛ն նայեք: Չէ՞ որ տղամարդը, ով չգիտի, թե Մայրն ի՞նչ է, երբեք ու երբեք չի իմանա՝ ինչ ասել է Կի՜ն: Հողի՛ն նայեք, նայեք հողին: Այն ձեր մայրն է...»
Այս ամենը մտածում էի տուն գնալու ճանապարհին, երբ ձյան անակնկալ գրոհի պատճառով ստիպված էի գլխիկոր ուսումնասիրել սալահատակը ոտքերիս տակ:
Գրո՛ղը տանի, գրել եմ ուզում: Ուզում եմ տանը լինել, ուզում եմ, որ գլխիս թափվող այս սպիտակ բռնակալը դառնա թուղթ, ու ես սև գրիչով գրեմ, սև, ինչպես այն հողը, որ ձյունն էր փառաբանում իմ գլխիկոր ուղեղում:
Գրո՛ղը տանի, գրե՜լ եմ ուզում:
Ես գիտեմ, որ երբ տուն հասնեմ ու գրադարակիս ընդերքից վերջապես պեղեմ չխզբզած մի թուղթ, մուսաս արդեն վաղուց տաք երկրներում կլինի, այնտեղ, ուր ձյունը չի թելադրում մարդկանց, թե ուր նայեն և ուր չնայեն:
Ես գիտեմ, որ երբ ձյունը վերածվի սպիտակ թղթի, իսկ հողը՝ սև թանաքի, ես այլևս ոչինչ չեմ հիշելու այն ձյունամրրիկ զառանցանքից, որ փախուստի դիմած մուսաս էր շշնջում ականջիս:
Եվ ես հերթական անգամ բարկանում եմ նրա վրա և չարանում ամբողջ աշխարհի դեմ, և այն ձյան, որ չի թողնում երկնքին նայել...
Հիշում եմ, ինչպես էի ուրախացել, երբ դուրս եկա երթուղայինից և հայտնվեցի ձյան գրկում: Ուզում էի վերև նայել. չստացվեց: Ձյունն իր կանոններն էր թելադրում:
Այդպես, ստիպված էի քայլերս հաշվել մինչև տուն հասնելը:
111 քայլ և մեկ ցատկ փողոցի կեղտոտ ջրափոսի վրայով:
Եթե այսօր ձյուն չգար, մտքովս անգամ չէր անցնի հաշվել քայլերս: Եթե այսօր ձյուն չգար, մուսաս երբեք չէր հիշի ինձ, ես չէի բարկանա ամբողջ աշխարհի վրա և չէի մոռանա թուղթ ու գրիչ գտնել գրադարակիս ընդերքում:
Հիմա արդեն ուշ է. ես ոչինչ չեմ հիշում, իսկ մուսաս տանջում է ինձ իր անտարբերությամբ:
Չե՛մ ուզում գրել...
Գրե՜լ եմ, ուզում, գրո՛ղը տանի:
Գուցե ես էլ եմ գրող ինչ-որ մեկի համար, հատկապես այդ բառի փոխաբերական իմաստով: Մեկի համար ես հաստատ մի նույնպիսի ցանկալի բռնակալ եմ, ինչպես այս ձյունը, որ թույլ չի տալիս վերև նայել. հողի՛ն նայեք, չհամարձակվե՛ք նայել երկնքին:
Այս մտքերից գլուխս արդեն պտտվում է, իսկ մայրս չարաճճիորեն ուրախանում է, որ ձյուն է եկել, փողոցներում խցանումներ են, և այժմ նա հարգելի պատճառ ունի՝ ծնողական ժողովի չգնալու:
Նա, ով չգիտի, թե Մայրն ինչ է, երբեք ու երբեք չի իմանա, ինչ ասել է Հո՜ղ:
...Ձյուն է գալիս: Հողին նայե՛ք...

пятница, 8 февраля 2013 г.

Սոնա: Իմ մրցանակը իմ ընկերներն են


Մարմարյա սրահի աստիճան-նստարանները շատ չոր էին: Չնայած դրանց վրա խնամքով գորգաժապավեններ էին փռել, միևնույն է, նստելն անհարմար էր:
...Հիմա հասկանում եմ, ինչու եմ սիրում անակնկալներ: Ավելի լավ է ուրախությունը գարնան ձյան պես գլխիդ թափվի, քան ինչ-որ բան սպասես (գուցե և շատ իզուր) ու հետո հիասթափվես:
Այդ չոր անհարմար աստիճան-նստարաններին ամենաշատը վախենում էի հիասթափվելուց: Հիմա հիասթափվում եմ հիասթափվելու այդ վախից:
...Մի անգամ բլոգերիցս մեկում մի փաստի տակ քոմենթ էին գրել.
«Դու վախենո՞ւմ ես պարտություններից»:
Ես պատասխանեցի.
«Չգիտեմ, ես դեռ չեմ պարտվել: Գործնականում՝ ես չգիտեմ պարտությունը ինչ է»:
Հիմա եմ հասկանում, որ գործնականում ես չգիտեի, հաղթանակը ինչ է:
Մի բան էլ ասեմ ու անցնեմ բուն թեմային:
Մի քանի օր առաջ մի լավ մանկավարժ ու ամենակարևորը՝ լավ մարդ, ինձ ասեց, որ ես պետք է բուռն հասարակական գործունեություն ծավալեմ: Ես նրան ասեցի, որ ես волк-одиночка եմ: Նա ասաց, որ ես ինձ լավ չգիտեմ:
Դե ճիշտ են ասում, որ մանկավարժներին պետք է հավատալ...
Լավ, հիմա վերադառնանք Մարմարյա սրահի չոր աստիճանանստարաններին:
Հաղորդավարները դեռ խոսում են, Տիարը ինչ-որ բաներ է հայտարարում, բոլորը ուրախանում են, իսկ ես հայտնվել եմ երեք Լիլիթների՝ ավագ, կրտսեր և ամենակրտսեր Լիլիթների արանքում: Բացառիկ հնարավորություն՝ երազանք պահելու:
Փակում եմ աչքերս:
Մեկ, երկու, երեք...
-Պատրաստ է, - ասում եմ:
-Խնդրում եմ, ասա, ի՞նչ էիր պահել, - ամենակրտսեր Լիլիթի աչուկները «Շռեկի կատվի» աչքերից էլ համոզիչ են:
-Չէ, եթե ասեմ, չի կատարվի, - իսկ ես շատ եմ ուզում, որ կատարվի:
Տիարը ինչ-որ լավ-լավ բաներ է  խոստանում:
-Սոնա՜, շնորհավոր:
Էկրանին արդեն իմ անունն է գրվել, չնայած հաղորդավարները դեռ ոչինչ չեն հայտարարել:
Սկզբում Լիլիթն է գրկում, համբուրում: Հետո ավագ Լիլիթն է գրկում ու խեղդելու չափ պինդ սեղմում իրեն: Այդպես ինձ միայն եղբայրներս են գրկում, այն էլ՝ երբ շատ են կարոտում: Ես էլ կարոտել էի նման գրկախառնությանը:
Հենվել եմ Լիլիթին, նա գրկել է ինձ: Ես նայում եմ էկրանին, իբր անուններն եմ կարդում, բայց դե բոլորը գիտեն, որ ես այդպիսի հեռավորությունից ոչինչ չեմ տեսնում:
Վերջապես խոսափողը հասնում է հաղորդավարներին, բարձրաձայնում են իմ անունը: Օրենքով (ինչպես հին ընկերներիցս մեկն էր ասում, իսկ ես ջղայնանում էի այդ անիմաստ բառից) հիմա ես պիտի վեր կենամ, գնամ, մրցանակս ստանամ:
Բայց ես ինձ հիմա այնքան լավ եմ զգում: Անհարմար նստարանաաստիճանները հիմա դարձել են աշխարհում ամենալավ բազմոցը:
Երջանկությունը ես բնորոշում եմ եկու բառով՝ տաքուկ, փափուկ: Ու հիմա հենց այդպիսի տաքուկ-փափուկ վիճակում եմ:
-Գնա՜, - հուշում են կողքից:
Բայց դե ես գիտեմ, որ եթե հիմա վեր կենամ, հետո էլ ինձ այսպես չեն գրկի: Դա է ամենակարևորը (դե, իսկ մրցանակը հո չի՞ փախնի ինձնից):
Երկու ակնթարթ ևս ձգում եմ իմ տաքուկ-փափուկ երջանկությունը, հետո բարձրանում, իմ սովորական զսպանակավոր քայլվածքով մոտենում ում որ հարկն է, ստանում իմ բաժին պաչիկը ու հետ դառնում:
Հիմա պետք է զգաստանալ:
...Իմ ամենամեծ հաղթանակը այդ տաքուկ-փափուկ երջանկությունն է: Այ հիմա ես դա հասկանում եմ:

P.S. Զարմանալի է, բայց փաստ. Լիլիթի հետ մենք մի նկար չունենք:

среда, 6 февраля 2013 г.

Սոնա: Ախր ես չեմ կարող անվերջ ուրախանալ


Օր 1
...Զարթուցիչը դաժան է, ինչպես աշխարհի բոլոր զարթուցիչները: Այս պարագայում ես մխիթարվում եմ միայն նրանով, որ միակը չեմ, ով արթնանում է ժամը 7.30: Կա հասարակական մի ամբողջ խավ, որ նույն դժբախտությունն ունի, այն կոչվում է աշակերտություն:
...Մի կերպ բացում եմ աչքերս ու հասկանում, որ չափից դուրս մութ է, որպեսզի համոզեմ օրգանիզմս, որ արդեն առավոտ է և պետք է արթնանալ: Դանդաղ բարձրանում եմ, տհաճությամբ ունկնդրում եղբորս խռռոցը ու ինձ բռնում այն մտքի վրա, որ անչափ նախանձում եմ նրան: Ասենք, ինչո՞ւ ես պիտի ժամը 7.30 արթնանամ, իսկ ինքը մուշ-մուշ քնի:
Եղբայրս քնած է, ու ես, ինչպես աշխարհի բոլոր «հոգատար քույրերը», չեմ միացնում լույսը: Մթության մեջ մի կերպ հագնվում եմ, դուրս գալիս սենյակից, լվացվում, մաքրում եմ ատամներս (նախաճաշելու ժամանակ չկա): Հաշվարկելով շարժումներիս միջին արագությունը, իսկ ավելի ճիշտ՝ դանդաղությունը, որոշում եմ, որ արդեն ուշանում եմ: Նայում եմ ժամացույցին, և պարզվում է, որ սխալ էի հաշվարկել. ես արդեն ուշացել եմ: Արագ ուսերիս եմ գցում վերարկուն ու դուրս գալիս աստիճանահարթակ:
...Կանգառում մարդիկ քնաթաթախ աչքերով զարմացած ինձ են նայում, ու ես հասկանում եմ, որ նորից մոռացել եմ սանրել մազերս: Երթուղայինում ինչպես միշտ նստելու տեղ չկա: Մի տատիկ առաջարկում է բռնել պայուսակս. ախր տեսնում է, որ ծանր է: Չեմ տալիս, ասում եմ՝ ծանր է, մեղք եք:
...Ականջակալներս մինչև վերջին պահը չեմ հանում:
Ինչպես միշտ ուշանում եմ, բայց ինձ նույնիսկ նկատողություն չեն անում, ինչպես միշտ: Հետաքրքիր է՝ խղճո՞ւմ են ինձ, հասկանո՞ւմ են, որ առավոտյան դժվար եմ արթնանում, թե՞ արդեն վաղուց կորցրել են հույսը, որ ես երբևէ կուղղվեմ:
Ցուցասրահում երգում են «Հայր մերը»: Մինչև կախում եմ վերարկուն, աղոթքը վերջանում է, ու ես թեթևացած շունչ եմ քաշում (հասկանալի պատճառներով):
Մտնում եմ ցուցասրահ, ուրախ ժպտում ուսուցիչներին (միշտ այդպես եմ անում, երբ գիտակցում եմ, որ մեղավոր եմ): Դպրոցում տրամադրությունը շատ ուրախ է, ինչպես միշտ: Կամաց-կամաց ուղեղս արթնանում է, ու միասնական լորկեի ժամանակ նկատում եմ, որ բոլորից բարձր եմ թռնում: Ո՜ւխ, մի լավ ուրախացա, հիմա կարելի է գնալ դասի, առանց վախենալու, որ ուղեղս նորից կանջատվի:

Օր 2
...Զարթուցիչը դաժան է, ինչպես աշխարհի բոլոր զարթուցիչները: Բացում եմ աչքերս, ու հասկանում, որ եղբայրս քնած չէ: Միացնում եմ լույսը ու հորանջելով սկսում հագնվել: Լույսը տհաճ է քնաթաթախ աչքերիս համար, բայց այսպես շատ արագ արթնանում եմ: Այսօր ամեն ինչ զարմանալիորեն արագ եմ անում: Լվացվել, սանրվել (գոնե այսօր), մաքրել ատամները: Նույնիսկ հասցնում եմ խմել եղբորս առաջարկած սուրճը. նա երբեմն ուրախացնում է ինձ, ինչպես աշխարհի բոլոր «հոգատար եղբայրները», ոչ շատ հաճախ, որ երես չառնեմ, բայց և ոչ այնքան հազվադեպ, որ մոռանամ նրա գոյության մասին:
Երթուղայինը համարյա դատարկ է: Տեղավորվում եմ պատուհանի մոտ, խցանում ականջներս ականջակալներով ու 50-ի տակ միացնում Skillet-ի Monster-ը: Ամեն անգամ, երբ խորդուբորդ ճանապարհին վարորդը մի լավ թափ է տալիս մեր սովետական հանրակառքը, փակում եմ աչքերս և շարժում գլուխս՝ երաժշտությանը համապատասխան:
...Ականջակալներս մինչև վերջին պահը չեմ հանում:
Այսօր չեմ ուշացել, ինչը դարձել է չափից դուրս հազվադեպ երևույթ: Հոգուս խորքում ժպտում եմ. փաստորեն այնքան էլ անուղղելի չեմ:
Այսօր «Հայր մեր» չեն երգում, մտքում թեթևացած շունչ եմ քաշում (հասկանալի պատճառներով):
Այսօր չափից դուրս հաջողակ դուրս եկա: Ուրախանալու առիթ է: Մանավանդ որ երաժշտությունը ավելի քան տրամադրող է: Մտովի պատրաստվում եմ ուրխանալուն, բայց... չի ստացվում...
Մեջս կարծես մի բան փչացել է... Գլուխս սկսում է պտտվել, օդը չի հերիքում: Ես տեսնում եմ մարդկանց ուրախ դեմքերը ու հասկանում, որ դեմքիս միմիկայի մկանները լիովին անջատվել են նյարդային համակարգից. չեմ կարող ժպտալ: Ես ինձ այնքան միայնակ եմ զգում, բայց և ամբոխով շրջապատված: Ու հենց դա է ամենասարսափելին, որովհետև ես ուզում եմ մենակ մնալ:
Ինչ-որ լավ երգ են միացրել. բոլորը ուրախանում են: Իսկ ես հազիվ եմ ստիպում ինձ չընկնել՝ ավելորդ ուշադրություն չգրավելու համար: Մի պահ նախատում եմ ինքս ինձ, որ չեմ կարող մարդավարի ուրախանալ, ինչպես բոլորը:
Բայց հաջորդ վայրկյանին արդեն «մեծավարի» արդարացնում եմ ինքս ինձ. ախր ես չեմ կարող անվերջ ուրախանալ...

среда, 16 января 2013 г.

Соня. Шахматы ("Сердцебиение")



Комната для трудных подростков ничем не отличалась от обычных комнат обычных подростков пансиона. Разве что была немного меньше и здесь давно никто не вытирал пыль. Терпимо, если, конечно, у вас нет аллергии на пыль. В чем же смысл подобной комнаты? А смысл в том, чтобы чувствовать себя изгоем, обузой и чем-то ужасным: надо же, ты трудный ребенок в царстве пай-мальчиков.
Но меня это не волновало. Аллергии на пыль у меня тоже не было, так что я спокойненько сидела на широком подоконнике большого круглого окна и смотрела, как девочки и мальчики в синих костюмах чинно гуляют по парку, стараясь ни в коем случае не наступать на ровненький, прямо-таки обчекрыженный газон. Нет, у этой комнаты явно были свои плюсы. Во-первых, нигде больше нет таких широких подоконников. Во-вторых, окна всех других комнат этого пай-заведения были скучными прямоугольными, к тому же к ним не разрешалось подходить: не дай Бог, на стекле останутся отпечатки пальцев (здесь их не конечно выявляли, не полицейский участок все-таки, да и не нужно было, здесь никто не умел врать, хотя и правду никто не говорил, потому что все молчали: это ведь неприлично, разговаривать). Ну и последнее преимущество этой позорной комнаты: дверь заперта, и тебе не нужно участвовать в идиотских играх этих не то живых, не то мертвых детей.
Вы сейчас подумаете, что я жила в каком-то аду, и что дети, окружавшие меня, были просто настоящими зомби. Уверяю вас, это не так. Вообще я спокойно подчиняюсь любым, даже самым нелепым, приказам. Но сегодня почему-то не получилось. Не знаю почему. Может просто сегодня не мой день, а может у меня действительно начинается новая жизнь? Не знаю. У меня не получилось то, что все остальные делали без особого усилия: подчинялись и не думали. Я посмела подумать, и вот я уже трудный ребенок. И только здесь, в этой пыльной чердачной комнате, я вдруг поняла, что мне все равно: трудный ребенок или паинька, какая разница?
Нет, разница однозначно была, только вот какая? Думать не хотелось, просить прощения тем более. И потом, мне даже нравилось мое положение. Нравилось то, что ничего уже не изменить, а значит и делать ничего не надо.
Проворачиваю в голове все то, что сейчас наговорила и думаю: “Ну вот, я делаю из мухи слона! Обычное, вполне нормальное и заслуженное наказание, а я философствую так, будто со мной случилось что-то такое… Даже страшно подумать, что”. Нет, мое наказание было не совсем обычным, потому что здесь никого никогда не наказывали, такими смирными были детки в этой клетке. Но одно наказание, к тому же всего на пол дня, не делало меня ни изгоем, ни мученицей, ни, уж тем более, бунтаркой. Просто мне нравилось думать, что я чем-то отличаюсь. Кроме того мне нравилась мысль, что я – настоящая героиня, раз терплю такую жизнь. Люди ведь на самом деле больше любят горе, чем счастье. Вот и мне хотелось гвоздей в ладонях и тернового венца. Кто-то внутри меня, кто-то явно поумнее, все время твердил мне, что это глупо. Но даже отлично понимая, что этот кто-то прав, я не могла ничего с собой поделать: когда тебе хорошо, нужно скорее представить, что тебе плохо (странно то, что когда тебе по-настоящему плохо, ты можешь думать только о счастливом конце). Это был какой-то… как бы это сказать?… каприз! Да, каприз: как маленькая девочка, которую никак не уговорить проглотить ложку каши, я не могла уговорить себя выплюнуть хоть немного того вымышленного горя, которое сварила для себя. Так было намного приятнее.
-Поиграем?
А я и не заметила, как дверь открылась и в комнату вошел усатый дядька с добрыми глазами и деревянным ящиком под мышкой: шахматы.
-Я не люблю шахматы, – я не поздоровалась с ним, потому что он не поздоровался первым, а теперь было уже поздно что-то исправлять, пусть все остается как есть, тем более, что я его совсем не знаю, хотя вбитые в мою голову правила хорошего тона подсказывют, что так нельзя.
-Я буду играть без королевы, – без лишних предисловий сказал он.
-Согласна!
Вы не замечали, что когда дети играют в шахматы, они всеми правдами и неправдами пытаются заполучить не короля противника, а королеву. Если бы я была постарше, да к тому же феминисткой, это стало бы еще одним доказательством того, что в мире женщина играет главную роль, а не мужчина. Но в шахматах все намного проще. Просто королева, или ферзь (не хочу казаться феминисткой, рано мне еще глупостями заниматься) ходит в любом направлении и может “съесть” кого угодно. По логике “съел” королеву – “съешь” и короля. А если твой противник с самого начала играет без королевы, значит он уже проиграл.
На втором месте после королевы у меня стоит конь. Я положила глаз на лошадку противника, и после нескольких ненужных и нелогичных ходов все-таки заполучила ее. Мой противник играл черными, как истинный джентльмен “пропустив даму вперед”. Черные фигуры в этом комплекте были темно-коричневыми. И теперь я разглядывала коричневую, почти шоколадную лошадку.
-Твой ход, – иногда мне приходится напоминать о том, что игра еще не закончилась.
Отложив лошадку, я решила выбрать себе новую цель: без цели играть нельзя. Самой правильной целью для меня был бы король, но король самая глупая и слабая фигура, за ней неинтересно охотиться. Я выбрала ладью, которую тут же съела королевой (не надо было давать мне такую фору).
-Шах и мат.
-Но как?! – я не верила своим глазам, но еще больше не верила противнику: он точно врет. – А если так?
-Тогда я так? – он уже хотел снять моего короля с доски.
-Не, подождите! А если так?
-Тогда я – так.
-А если так?
-Тогда…
Больше всего меня огорчало то, что игра закончилась, и мне больше никого не “съесть”. Король, конечно, самая слабая фигура, но без него играть нельзя. Правила такие.
-Это все капризы., – мой противник смотрел на меня добрыми глазами, расставляя на доске фигуры.
-Я больше не хочу играть, – я обиделась на него, хотя тот, кто поумнее меня, твердил, что это тоже глупо.
-Конечно, конечно. Я тоже не собираюсь играть. Просто хочу тебе кое-что объяснить. Капризы, конечно не запрещены, но они на самом деле ничего хорошего не делают. Они как паразиты. Вы уже проходили паразитов по биологии?
-Давно, – я махнула рукой: хотела показать, что я уже взрослая.
-Так вот, капризы как паразиты. Они питаются тобой, забирают твою энергию, отнимают твое время, отравляют тебя упрямством, заметь, совершенно бессмысленным и никому ненужным упрямством. И после всего этого ты вдруг понимаешь, что ничего хорошего взамен они тебе не дали. Из-за какого-то глупого принципа поссорился с другом. Пожертвовал чем-то или кем-то ради своих капризов. А что потом? Думаешь, они тебе за это “спасибо” скажут? Нет. Капризы очень неблагодарные существа. Спрашивается: тогда зачем идти на поводу у них? Зачем?
Второе “зачем?” явно было не риторическим.
-Не знаю, -честно призналась я.
-Я тоже не знаю, – улыбнулись усы и глаза этого странного дяди. – Поэтому я и не капризничаю. А ты?
-Я тоже!
-Правда? – усы улыбнулись еще шире. – А шахматы?
-Что шахматы?
-То, как ты играешь в шахматы.
-Как?
-Как капризный ребенок. Хочу лошадку, дайте мне лошадку. А что произойдет после того, как ты “съешь” эту самую лошадку, об этом ты не задумываешься. Ты думаешь смысл шахмат в королеве? Нет, смысл шахмат в том, чтобы думать. Я, например, не люблю королеву. – Я опешила. – Да, да, – улыбнулись усы, – не люблю Эта фигура такая сильная, прямо лакомый кусочек. И мы перестаем думать о главном, и думаем только о том, как бы заполучить чужую королеву и не лишиться своей. К сожалению в жизни тоже так, – как-то странно вздохнули глаза.
Пауза.
На уроках этикета нас учли, что пауза во время светской беседы просто недопустима, и что если между вами и вашим собеседником вдруг повисло неловкое молчание, надо говорить о каких-нибудь общепринятых темах, например о погоде.
Но я-то знала, что если нарушать такие нужные паузы глупым разговором о погоде, можно вспугнуть собеседника, и, возможно, он больше ничего умного не скажет. А если так, пусть лучше молчит.
-Надо смотреть на доску, а не фигуры. Надо видеть общую картину, а не отдельный каприз. Не то жизнь перестанет существовать, а на ее место придут отдельные маленькие и никчемные капризы. Видела, как проходит день маленьких детей? У нас дни делятся так: вчера, сегодня, завтра. А у них все намного интереснее: время играть, время поесть, время поспать. Это все сегодня, но они об этом даже не догадываются. Но им можно, детям все можно. А взрослым?
-А взрослым нельзя, потому что взрослым не надо играть, им надо выигрывать.  – Это была не я, а тот, кто умнее меня.
-Но если гоняться за победой, никогда не получишь удовольствия от игры, – а вот это уже я.
-А кто это сказал? – усы широко улыбнулись.
-Я говорю!
-А еще ты говоришь: когда тебе хорошо, нужно скорее представить, что тебе плохо.
-А вы откуда знаете?
-А ты думаешь я всегда таким умным был?

понедельник, 7 января 2013 г.

Սոֆի: Զառանցանք


Արդեն երկրորդ օրն է, զգուշությամբ եմ դուրս գալիս փողոց: Տանը նստել չեմ կարող, այսպիսինն եմ ծնվել, որ չեմ կարող մի տեղում երկար մնալ: Բայց փողոցն էլ արդեն վտանգավոր է դարձել:
Բառե՜ր, բառե՜ր, վերջ չկա դրանց:
Հիշո՞ւմ եք, երբ փոքր էինք, սև ֆլոմաստերով հյուրասենյակի սպիտակ պաստառներին թաքուն մի ինչ-որ բառ էինք գրում: Գրում էինք վախեցած, զգույշ, որ մայրիկը հանկարծ չտեսնի: Անպայման չէ, որ այդ բառը հայհոյանք լիներ, չէ՜: Դա կարող էր լինել աշխարհի ամենալավ բառը՝ հայրենիք, սեր, մայրիկ, կախված նրանից, թե գրողը (ուղիղ և փոխաբերական իմաստներով) ինչ նախասիրություններ ուներ: Աշխարհի ամենագեղեցիկ բառը՝ գրված սև ֆլոմաստերով հյուրասենյակի սպիտակ պաստառին դառնում է զզվելի մի բան: Ու թեպետ մայրիկը չէր տեսել, ով է արել այդ հանցագործությունը, միանգամից գլխի էր ընկնում, որ մենք ենք. հո հայրիկը չէ՞ր փչացնելու հյուրասենյակի պաստառը, որ ինքը՝ մայրիկը, հետո ամաչի ներս մտնող ամեն հյուրի զարմացած հայացքից: Ու զայրացած մայրիկը բղավում էր. <<Գնա՛ քո սենյակ>>: Իսկ մենք չէինք ուզում, որովհետև <<քո սենյակ>>-ի բոլոր պատերը արդեն վաղուց խազմզած էին:
Ինձ թվում է, եթե մայրիկները չարգելեին իրենց երեխաներին սև ֆլոմաստերով գրել հյուրասենյակի սպիտակ պաստառի վրա, երեխաները հետո չէին լցնի փողոցը բառերով:
<<Լիլիթ+Արման=Սեր>>
<<Ես եղել եմ այստեղ>>
<<Մուտքը բակից>>
<<Գնեք երկու տուփ և երրորդը կստանաք անվճար>>
<<Գորգերի լվացում>>
<<Տնտեսուհիները առաջարկում են իրենց ծառայությունները>>
<Պահանջվում է աշխատող հացի փռում>>
Բառեր ամենուր՝ պատերին, գովազդային վահանակներին, ցուցափեղկերին, շքամուտքերի դռներին: Բայց ամենասարսափելին այն է, որ քաղաքում պատերից, գովազդային վահանակներից, ցուցափեղկերից և շքամուտքերի դռներից բացի ոչինչ չկա: Ուր ուզում ես գնա, մեկ է, նույն բանն է կատարվում. մարդիկ ապրում են, մարդիկ գրում են, մարդիկ գովազդում են կյանքը:
Կամաց-կամաց սովորել եմ չհագնել կարճ շրջազգեստ. ախր այն ահավոր անհարմար է, երբ պետք է մեծ քայլեր անես: Կրունկներից էլ ստիպվծ էի հրաժարվել, բայց այսպես նույնիսկ ավելի լավ է: Այդպես ինձ բոլորովին <<աստիճաններեն դուրս մնացած եմ>> զգում, և դա ինձ դուր է գալիս: Այն օրվանից, երբ հրաժարվեցի բառակյանքից, կյանքս, իսկ ավելի ճիշտ այն, ինչ նրանից մնաց, դարձավ պարզապես անտանելի: Բայց ես տարօրինակ արագ սովորեցի:
Մեծ քայլերով անցնում եմ արդեն մայթերին թափված բառակույտերի վրայով: Օ՜, այս մեկը սև ֆլոմաստերով էր գրված, հաստատ գիտեմ, արդեն մասնագետ եմ:
Հասնում եմ մոտակա խանութին, հացի փոխարեն բառերի մի կույտ գնում, սկսում հոտոտել: Օ՜, բոլորովին թարմ են, ամպագորոգոռ, կշտացնող բառեր: Երկու շաբաթվա ճաշս կլինի:
Քայլելուց աշխատում եմ չտրորել մայթերին թափված բառերը: Ինքս էլ չեմ հասկանում՝ ինչո՞ւ: Ախր բոլորը տրորում են: Բայց ես արդեն երկու օր է, ինչ բոլորի պես չեմ ապրում:
Մի տղա սլացավ կողքովս՝ անխնա տրորելով բառակույտերը.
-Ուռա՜, ես արդեն սեռահասուն եմ: Կենսաբանության գրքում կարդացի:
Մտածում եմ. <<Այ քեզ բա՜ն, արդյո՞ք այդ ճուտիկը գիտի՝ ինչ ասել է սեռ, և այն էլ հասուն: Եթե ինձ հարցնեք, ես էլ չգիտեմ, բայց հաստատ գիտեմ. դրանում ոչ մի լավ բան չկա, հատկապես ուռա՜ բղավելու համար>>:
Քիչ էր մնում տրորեի սև ֆլոմաստերով գրված այն բառը, որ նկատել էի խանութ գնալու ճանապարհին: Պարդոն, ես չէի ուզում ձեզ անհանգստացնել:
Նորից տուն եմ մտնում: Էլի կզբոսնեի, արդեն չեմ վախենում իմ նոր կյանքից և փողոց դուրս գալուց, բայց ստամոքս որերորդ անգամ դավաճանում է ինձ:
-Մա՜մ, ուտելու բան տուր, սոված եմ:
Սեղանին դրված է բառերով լի մի տաք կաթսա: Մոտենում եմ սեղանին ու, ինքս էլ չգիտեմ՝ ինչու, ճակատս հպում կաթսային: Ճակատս միանգամից այրվում է, բայց ես այնքան սոված եմ, որ չեմ նկատում այդ: Բացում եմ կաթսան և հենց ձեռքերով սկսում եմ հանել ու մեկը մյուսի հետևից  կերակրափող ուղարկել  տաք-տաք բառերը: Չէ՜, ինչքան ուզում ես կեր, միևնույն է, չես կշտանա: Սառնարանից հանում եմ այն թարմ բառակույտը, որ նոր էի գնել: Չէ՜, չի կշտացնում:
Զայրույթից ու սովից սկսում եմ պոկել պատերի պաստառները և ուտել նրանց վրա վաղուց փտող բառերը: Էլի չի օգնում:
Հանկարծ հիշում եմ, որ փողոցն արդեն վաղուց վերածվել է բառաղբանոցի. կարելի է այնտեղ գտնել հագեցնող ինչ-որ բան: Կանգնում եմ պատուհանագոգին ու նայում ներքև. նշան եմ բռնում այնպես, որ ընկնեմ ուղիղ այն բառակույտի մեջ, որտեղ նկատել էի սև ֆլոմաստերով գրված բառը: Մի քայլ, և դեմքիս են տպվում մայթին թափված բառերը: Հենց այսպես՝ բերանով, խժռում եմ դրանք, մինչև սև ֆլոմաստերով բառը չի խցանում կերակրափողս: Սկսում եմ հազալ:
Այդ հազից առաջանում է սարսափելի գլխապտույտ: Մի թռիչքով վերադառնում եմ պատուհանագոգին, մտնում ննջարան և փլվում մահճակալին. այդպիսի թռիչքներից ես շուտ եմ հոգնում:
Հիմա եմ միայն հիշում, որ ճակատս վառվել է տաք կաթսային հպվելուց: Փաստորեն միայն ճակատս չի վնասվել, փեռքերս էլ են դողում, թե՞ ընկնելուց եմ վնասել դրանք:
Ինչ-որ խանգարող առարկա եմ զգում ողնաշարիս բջիջներով: Ջերմաչափ է. քառասուն աստիճա՞ն, մի՞թե ես այդքան հիվանդ եմ: Ասում են, քառասուն աստիճանից մադրիկ սկսում են զառանցել: Բայց ես ինձ լավ եմ զգում, նույնիսկ կարող եմ կարդալ ննջասենյակի պատերին գրված բառերը. ա... ապ... Աստված իմ, ակնոցս մնաց մայթին տպված բառաղբանոցում: Բայց հիմա չեմ գնա նրա հետևից, մի քիչ կհանգստանամ, հետո կգնամ...
Բառեր պատերին, առաստաղին, վերմակին և բարձին: Փորձում եմ կարդալ, բայց չի ստացվում, և դա ինձ բարկացնում է:
Փորձում եմ չփորձել կարդալ առաստաղին գրված բառերը: Բայց այդ էլ չի ստացվում: Կատաղությունից չգիտեմ, ինչ անեմ. փաստորեն ես բոլորովին էլ չէի հրաժարվել նախկին բառակյանքից, փաստորեն այս երկու օրը, որ վախենալով էի փողոց դուրս գալիս, պարզապես խաբում էի ինքս ի՞նձ:
Բայց չէ՞ որ պետք է այս կյանքում լինի մի բան բառերից բացի: Գոնե մի բան:
Լսում եմ սեփական ձայնս և հիշում, որ քառասուն աստիճան ջերմություն ունեցող մարդիկ զառանցում են: Մի՞թե ես զառանցում եմ:
Թքա՛ծ ունեմ: Ես այնքան բարկացած եմ, որ թքած ունեմ ինքս իմ վրա:
Ախր պետք է այս կյանքում մի բան լինի բառերից բացի, մի՛ բան...
Շունչս կտրվում է, հևում եմ:
Հանկարծ լսում եմ ինչ-որ տարօրինակ ձայն, կարծես ինչ-որ մեկը մոտենում է ինձ:
Չէ՜, սիրտս է:
Ահա՜, ասում էի, չէ՞, որ այս կյանքում պետք է մի բան լինի բառերից բացի: Սի՜րտս է:
Ձեռքս դնում եմ կրծքիս: Բաբախում է: Բայց ես միևնույն է դեռ կասկածում եմ: Ուզում եմ տեսնել այն:
Եղունգներով պատռում եմ կուրծքս և հանում սիրտս: Բաբախում է...

Աստված իմ, դագաղում էլ չազատվեցի բառերից: Մի հիմար բանաստեղծ շիրմաքարս կեղտոտեց իր սեփական արտադրության մի բառակույտով՝ փոխարենը պահանջելով բանկային բառերի մի կույտ: Բարեկամներս շատ բառ գիտեն, պայմանավորվեցին:  

Я так думаю


Творческий подход
Это только окружающим кажется, что кто-то в чём-то соврал. Никто же не называет писателе лжецами, потому что это творческий процесс, требующий недюжинной фантазии и нестандартного мышления. И если какие-то бытовые моменты приукрасить забавными штрихами, то это не ложь и не манипуляция, это просто стиль жизни, который, к сожалению, не всегда понятен окружающим.

Пройти тест "Обман или фантазия?"

Возраст?


Состояние души

Молодость, зрелость — это всё возрастные категории. Вам ближе теория, что человек молод душой, а не телом. Увы, телесная оболочка изнашивается быстрее, чем жажда жизни и оптимистичный подход ко всем неурядицам и проискам судьбы. Идеальная старость — это путешествия, прыжки с парашютом и тусовки с теми, кто тебе интересен, а не с кем положено по возрасту. Достаточно посмотреть на новости, где такие люди представлены как уникумы… И вы ничем не хуже!

Пройти тест "Что такое молодость?"

Какой цвет у светофора?


Жёлтый
В зависимости от ситуации, сегодня вы можете быть легки на подъём, а завтра вас с места не сдвинешь. Для активных действий должно сложиться много факторов, чтобы вы решились на движение, но если уж всё сойдётся, то вы включитесь с увлечением и задором. С удовольствием поможете, если ваши собственные ресурсы это позволяют. Вы чётко знаете, когда можно рискнуть, а когда стоит остановиться. Поэтому в вашей компании и отдых, и работа проходят одинаково успешно.

Пройти тест "Какой цвет у светофора?"

Судьба? А что с ней делать?


Судьба
Самое важное в вашей жизни — это вы, поэтому все силы необходимо направлять на то, чтобы чувствовать радости этой самой жизни и быть счастливой. Но подковать судьбу непросто, потому что начинать надо с себя, работая над собственной личностью и днём, и ночью, постепенно, шаг за шагом, приближаясь к гармонии с окружающим миром, каким бы несовершенным он ни был.

Пройти тест "Кого подковать?"

В каком мире я живу?


В обыденном мире

Вам не откажешь в трезвом взгляде на происходящее. И людей вы оцениваете по мере своих возможностей точно, и в различных ситуациях видите и преимущества, и недостатки для себя. Порой позволяете себе расслабиться и надеть розовые очки, но также быстро от них избавляетесь, так как мир перестаёт восприниматься адекватно, что вызывает определённый дискомфорт.

Пройти тест "В каком мире вы живёте?"