Սոնա: Մի նեղացրեք իրար... /շարադրություն/

Այդ դեպքից հետո շատերն էին խոսում այդ մասին, շատերը լռում էին, բայց, ավա՜ղ, քչերը միայն մտածեցին, թե ինչպես կվարվեին իրենք: Ես էլ մտածեցի, թե ինչ կանեի. մտածեցի, մտածեցի ու հասկացա, որ… ոչինչ էլ չէի անի:
Կգնայի տուն, կփակվեի սենյակում ու կսկսեի ոռնալ ցավից՝ ձեռքով սեղմելով կուրծքս, որ սիրտս հանկարծ ատոմային ռումբի պես չպայթի (ախր ռումբի պայթյունից կտուժեն շատերը, ոչ միայն ես): Հետո կմտածեի, որ հարևանները պատի հետևում շատ են վախեցել իմ ոռնոցներից, ու բերանս կխցանեի ինչ-որ բանով, ասենք՝ խաղողով: Խաղողը քաղցր կլիներ, ու ես կամաց-կամաց կմոռանայի սրտիս դառնությունը: Սրտիս, որ թունավորվում էր լեղիից: Ասում են, երբ մարդիկ նախանձում են, նրանց լեղին սկսում է դանդաղ թունավորել իրենց: Իզուր չեն ասում. <<Նախանձը հրեշ է կանաչ աչքերով, որը սպանում է իր իսկ ստեղծողին>>:
Նախա՞նձը:
Այո՛, ես կնախանձեի բոլոր նրանց, ում չեն դատապարտում ու փնովում…
Հաջորդ օրը կգնայի նրա մոտ, կժպտայի խաչված մի ժպիտով ու կասեի.
-Արի թույլ չտանք, որ ուրիշները բամբասեն մեզնից:
Նա. առանց ինձ նայելու, կփնթփնթար.
-Թքած ունեմ բոլորի վրա:
Ես կասեի.
-Ես էլ: Բայց եթե չպայքարենք մեր ընկերության համար, թույլ կտանք իրար բամբասել մեկս մյուսից: Իսկ դա կլինի ստորություն: Արի թույլ չտանք ինքներս մեզ բամբասել իրարից:
Նա հիացած կնայեր ինձ, իսկ ես գլուխս վեր կցցեի, կնայեի արևին ու կբղավեի՝ այնքան բարձր, որքան թույլ կտան թոքերս ու ձայնալարերս, իսկ նա կդառնար իմ արձագանքը ու կկրկներ իմ հետևից.
-Մարդի՜կ, մի՜ նեղացրեք իրար…

Արի: Օճառաերջանկություն

Չէ, երջանկությունը չի կարող լինել անընդհատ, թե չէ էլ ի՞նչ երջանկություն է:
Երջանկությունը լինում է կարճատև՝ մի ակնթարաթ: Բայց այդ մի ակնթարաթն է հենց լիցքավորում մեզ այնպիսի էներգիայով, որ հերիքում է մի օր, շաբաթ, ամիս, տարի, երբեմն՝ տարիներ, մինչև հաջորդ այդպիսի ակնթարթը:
Երջանկությունը տևում է մի ակնթարաթ (ամենաշատը՝ երեք-չորս), բայց դա չէ տարօրինակ: Տարօրինակն այն է, որ երջանիկ կարող ես լինել այնպիսի մանրուքներից, որ հավատդ չի գալիս: Հետո ում էլ որ պատմես, չեն հավատա, կծիծաղեն, կամ կկարծեն, որ դու ես ծաղրում նրանց: Իզո՜ւր:
Մարդիկ, իսկ ի՞նչ գիտեք, որ երջանկության տեսակետից մի ակնթարթը դար չէ, իսկ մանրուքը՝ կյանքի կարևորագույն... ատրիբո՞ւտ... նպատա՞կ... նշանակե՞տ... Մի խոսքով կյանքը:
Կարո՞ղ է կյանքը մանրուքներում գտնել իմաստը: Ինչո՞ւ ոչ: Իսկ այդ մանրուքների՞ց չէ այն ձևավորված:
Կարո՞ղ է կյանքը լինել մանրուք: Ինչո՞ւ ոչ, բայց այդ դեպքում ի՞նչն է լինելու <<մանրուք>> այս մե՜ծ հասկացությունից դուրս:
Է՜հ, երջանկություն, դե արի ու հասկացի քեզ:
...Առհասարակ ինչո՞ւ եմ ես ամեն ինչ այսքան բարդացնում: Ու ոչ միայն ես, պետք է ասել:
Փիլիսոփայում եմ, փիլիսոփայում, իսկ ամեն ինչ այնքան պարզ ու հասարակ սկսվեց...
Օճառամանում օճառ կար:
Փաթեթավորված օճառ:
Դա զարմանալի է: Իրոք, ի՞նչ գործ ունի փաթեթավորված օճառը օճառամանի մեջ:
Փաստորեն ունի, չնայած այն դեռ չէին օգտագործել:
Ես հոտոտեցի այն...
Հետո նորից հոտոտեցի....
Հետո տվեցի եղբորս, որ հոտոտի, բայց և չտվեցի...
Նորից ինքս հոտոտեցի...
Երջանկության հոտ էր գալիս այդ օճառից: Իրոք, երջանկության հոտ: Ու այդ հոտից ես էլ երջանիկ դարձա: Երևի հենց դրա համար էլ չթողեցի, որ եղբայրս էլ հոտոտի. մենք այնքան խանդագին ենք մոտենում երջանկությանը, որը բնավ մերը չէ... կամ մեզ չի պատկանում... կամ պատկանում է ոչ միայն մեզ....
Մանրուք, որ տևեց ընդամենը մի ակնթարթ, ամենաերկարը՝ երեք-չորս...
Անցել է մի քանի օր, իսկ ես դեռ հիշում եմ այդ հոտը...
Դե հիմա ասեք. կա՞ն արդյոք կյանքում մանրուքներ, և կա՞րճ է արդյոք մի ակնթարթա ժամանակահատվածը, որ տրված է երջանկությանը՝ ապրելու համար:
...Օճառը մի փոքր ավելի երկարակյաց է: Մի քանի շաբաթ կմնա օճառամանում, ամենաշատը՝ մի ամիս: Եվ ամեն անգամ լվացարանին մոտենալիս ես գուցե նորից կհոտոտեմ այն ու նոր երջանկություն կծնվի ու կմահանա մի ակնթարթում՝ օճառաերջանկություն...

Софи. Клуб отверженных.

Их отвергли. Просто исключили из общества.
Так бывает. Общество – организм самоочищающийся. Если ему кто-то не нужен, или не нравится, оно очень быстро от него избавляется. Быстро и безболезненно.
Сначала один, потом второй, потом третий, а под конец еще и четвертый.
Все они были самыми обычными членами того самого Общества, которое их отвергло. Самыми обыкновенными? Или нет? Во всяком случае сами они не считали, что очень уж отличаются от принятых стандартов. Жаль только, что их никто не спрашивал.
Вы знаете, что Человек – существо социальное? То есть (по мнению ученых) мы просто не можем жить без Социума, без Общества, Общения, Общественного Положения и проч. Но что делать, если тебя исключили из общества? Умирать? Умирать хочется в последнюю очередь, и это понятно.
Их было четверо. И все что они могли сделать, это создать свое собственное общество, которое они нарекли “Клуб отверженных”. Этот их шаг не был чем-то странным или из ряда вон выходящим, а очень даже логичным, ведь, как я уже сказала, человек – существо социальное. И в своем новом мини-социуме, в своем обществе отвергнутых Обществом, они снова и снова называли себя непризнанными, непонятыми гениями, в каком-то смысле даже избранными, и задирая нос в своем дружном самообмане, все равно мечтали вернуться в Общество. Вернуться уже признанными “гениями”. Вернуться, и каким-то чудом оказаться на самой верхней ступеньке той пирамиды, у подножия которой они оказались теперь. Как видите, в их жизни ничего не изменилось. Все те же желания, все те же мечты, все тот же образ жизни. Ведь когда они еще не были отверженными, они все равно мечтали подняться по социальной лесенке вверх, просто тогда не надо было начинать с нуля, а так никакой разницы.
Друзья? Нет, в социуме нам не нужны друзья. Скорее авторитет. Широкий круг знакомств, пусть даже незначительных. И чем больше людей мы знаем, тем больше людей знают нас. Тем больше друзей соседки подружки друга вашего знакомого могут сказать вам на улице, что много слышали о вас. Чем больше людей мы хвалим, тем больше людей хвалит нас. Чем больше мы говорим, тем больше нас слушают. Вот это и называется Авторитет. Это, знаете, как в Твиттере. Суть игры заключается в том, что чем больше твитов ты читаешь, тем больше юзеров читают твои твиты, а стало быть тем выше твой рейтинг.
Рейтинг! Вот оно, правильное слово. Мы просто поднимаем свой рейтинг, больше ничего. Но именно это и делает нас существами социальными.

У меня было все, даже понимание того, что у меня все есть, а это не мало. Но все же чего-то не хватало. И это было ужасно.
Так получилось, что меня тоже исключили из Общества. Ну, не так грубо, как некоторых.
Просто мне сказали: “Уходи”, и я ушла, хотя по правилам игры должна была остаться.
Мне сказали: “Вернись!”, но я не вернулась, хотя по правилам игры, опять же, поступила неправильно.
Но Общество не дает второго шанса, так что второй раз мне никто не сказал: “Вернись!”
Я потеряла все, но осознание того, что у меня все есть, почему-то осталось. Более того, теперь у меня появилось нечто такое, чего в принципе раньше не было. Время. Время, чтобы подумать.
Но нет, сначала надо сделать то, что логично. А что логично? Попроситься в “Клуб отверженных”, конечно. И я попросилась. Честно признаюсь, я была уверена, что меня примут, ведь на то и клуб для отверженных, чтобы туда принимали всех отверженных.  Но оказалось, что это не так.
Я им не понравилась. Может потому, что в своей прежней жизни на пирамиде Социума я была на пару ступеней выше их?
Это было нелогично. Ведь теперь-то мы все равны, разве это не повод для, если не дружбы, то хотя бы… взаимопонимания, что ли?
Оказалось нет. Зависть есть зависть. А еще у нее есть сестра, или скорее брат – злорадство. Они были так рады, что у меня теперь ничего нет, что не захотели дать даже малую часть того минимума, который был у них.
Надо же. Меня отвергли даже отверженные. Есть повод для гордости, как мне кажется.
Повод для гордости был. И еще была уйма времени.
Я быстро поняла, в чем смысл. В “Клубе отверженных” все те же правила. Твое мнение должно совпадать со мнением большинства, в данном случае всех, потому что раскол и без того малюсенькой группки людей ни к чему хорошему не приведет. Ты должен тратить свое время на эту маленькую группку. Членов в ней очень мало, но времени от этого больше не становится. Ты идешь по замкнутому кругу, все снова и снова повторяется. И в конечном счете уже понятно, почему ты хочешь вернуться в Социум. Он большой. Там тоже замкнутый круг, но он хотя бы больше, и ты можешь даже не заметить, как все повторяется. А тут откровенно скучаешь, но другого выбора у тебя нет, потому что ты имеешь, конечно, самый что ни на есть минимум, но он есть, и ты все еще можешь его потерять.
Им было, что терять. А у меня не было. Может именно поэтому они были отверженными, а я Свободной.
У нас такая психология. Мы хотим сохранить то, что имеем, даже если это нам не нужно. Ведь, согласитесь, какая ерунда – сохранить статус отверженного, чтобы не получить статус отверженного отверженными. В конечном счете, какая разница?
Помните, в детстве родители часто водили вас во всякие кружки и секции. Кого-то на танцы, кого-то на баскетбол, кого-то на фортепиано. Но во всех этих кружках, особенно в драматических, вам говорили одно и то же: движение красиво, когда оно свободно. Если вы напрягаете свои мышцы, танца не получится. Если ваше лицо сжато, как натянутая резинка, вы не сможете сказать ни слова. Если вы боитесь оторвать руку от тела, как же вы закинете мяч в корзину?
А вы никогда не думали, что тот же принцип действует и в отношении людей?
Свободное движение – самое совершенное движение. Свободный человек – …
Моя Свобода была прекрасна. А то, что прекрасно, имеет свойство украшать все то, что вокруг него. Для меня прекрасным стал весь мир. Я стала прекрасной для всех остальных. В том числе и для Социума.
По правилам игры Общество не дает второго шанса. Но ведь правила касаются только тех, кто является членами Общества. А если ты не член?
На самом деле быть за чертой намного выгоднее, чем быть в ее пределах. Потому что ты можешь увидеть все блага Человечества, но избежать его жестоких законов. Вот и все.
Теперь у меня есть все: осознание того, что у меня все есть, Свобода и никакого страха, что я что-то потеряю.
А ведь начиналось все так обычно…

Սոֆի: Ատում եմ այս լավ տրամադրությունը

Ատում եմ այս լավ տրամադրությունը...
Չէ, մի ծիծաղեք, ու առհասարակ, սովորեք լուրջ ընդունել ասածս յուրքանչյուր բառ: Նույնիսկ ամենահիմար կատակը կարող է մե՜ծ ողբերգություն թաքցնել:
Իմ ողբերգությունը այնքան էլ մեծ չէ, նույնիսկ մի քիչ ծիծաղելի է: Ու հենց այդ պատճառով էլ խնդրիս լուծում չկա ու չկա:
Ինձ հիմա շատ է պետք վատ տրամադրություն ունենալ:
Տխրություն, սուգ, վայնասուն, լուռ տառապանք - ահա ինչ է ինձ պետք:
Ուզում եմ ոռնալ ցավից, հազիվ զսպել արցունքներս, կրճտացնել ատամներով ու անել այն ամենը, ինչ սովորաբար անում են մարդիկ, երբ հիստերիայի նոպա են ունենում:
Իսկ ես փոխարենը երջանիկ ապուշի ժպիտով նստել եմ համակարգչի մոտ:
Ի՜նչ լավ է, այսօր հանդիպում եմ հին ընկերներիս հետ:
Ի՜նչ լավ է, վաղն էլ եմ հանդիպում ընկերներիս հետ:
Ի՜նչ լավ է, երեկվա հոգնածությունը այնքան շուտ չքվեց:
Ի՜նչ լավ է, իմ հերթական անկապ բլոգը չեն ջնջել համացանցից, չնայած ասում էին, որ կջնջեն:
Ի՜նչ լավ է, հիվանդ չեմ:
Ի՜նչ լավ է, լաչառ կատուս էլ չի մլավում (չեմ խեղդել նրան, մի վախեցեք, պարզապես քնել է - վերջապե՜ս):
Ի՜նչ լավ է, եղբայրս քնած է, և համակարգիչը ժամանակավորապես իմն է:
Ի՜նչ լավ է, այսօր դասի եմ:
Ի՜նչ լավ է, դասից հետո հանդիպում եմ ընկերներս հետ...
Նույնիսկ եղանակն է լավը, կարելի է վերջին անգամ պաղպաղակ ուտել...
Չեմ հասկանում, այսօր ոչ մի վատ բան չի՞ լինելու: Ինչ-որ մեծ դժբախտություն: Ասենք, տհաճ տնային առաջադրանք: Չէ, ավելի վատ, ասենք...
Չէ, ես չպիտի մտածեմ, օրս պիտի մտածի, ինչպես անի, որ փչացնի իմ՝ թարսի պես չփչացող տրամադրությունը:
Է՜էէէ, այսպես շշմած մի՛ նայեք, դրանից ծիծաղս գալիս է, իսկ ինձ հիմա չի կարելի ծիծաղել:
Չեք հասկանում, էէէ՜:
Ինձ պետք է շտապ մի սրտաճմլիկ պատմություն գրել, այն էլ սոցիալական անարդարության մասին:
Դե գնա ու գրի սոցիալական անարդարության մասին, երբ հոգիդ երգում է, ու դու, վերջին հաշվով, թքած ունես այդ սոցիալական անարդարության վրա:
Ախր երեկ այնքան լավ էր, արդեն համարյա բռնել էի պատմվածքիս թելը: Ինչո՞ւ չգրեցի: Ժամանակ էլ ունեի:
Իմ է՛շ խելքը:
Հիմա էլ նստել թախտին, սպասում եմ բախտին: Ինքն էլ եկել է ու ինձ գրկաբաց է ողջունում. այսօր ամեն ինչ լավ է:
Դե գնա, էլի, այ բախտ, ասեցի <<Նստել թախտին, սպասել բախտին>>: Բայց դա հո չի նշանակում, որ ամեն հիմարություն պետք է լուրջ ընդունել: Ու առհասարակ, ո՞վ է հորինել այդ հիմար արտահայտությունը թախտի ու բախտի ամսին: Թախտն ո՜ւր, բախտն ո՜ւր:
Լավ, վերջացնում եմ: Բայց դուք լավ մտածեք: Մի տխուր բան ասեք ինձ, որ գոնե գիշերը տրամադրությունս լինի ниже плинтуса: Իսկ հայերեն՝ հատակապատակամիջսալիկային փայտից էլ ցածր:
Է՜, ծիծաղելի է:
Նորից ամեն ինչ լավ է:
Բա որ ասում եմ. ատում եմ այս լավ տրամադրությունը:

Սոնա: Չասված բառեր (շարադրություն)

Դու շտապում ես ինձ մոտ: Գիտես, որ իմ դուռը միշտ բաց է քեզ համար: Եթե նույնիսկ փակ լինի, կարող ես պատուհանից մտնել՝ բարձրանալով մեր պատուհանի տակ աճող ծռված, <<ճիշտ ճամփից շեղված>> ծառը: Դա շատ ռոմանտիկ է, բայց դու ռոմանտիկայի համար չես եկել: Դու եկել ես, որովհետև խոսելու կարիք ունես: Իսկ ես, ինչպես միշտ, ուշադիր լսում եմ քեզ:
Դու ասում ես.
-Չասված բառերը խեղդում են ինձ: Ծանրացել են սրտիս ու չեն թողնում շնչեմ:
Ինչպես միշտ, խոսում ես անտեղի պաթոսով:
Ծիծաղելի է, դու խոսում ես չասվա՛ծ բառերի մասին:
Իսկ ես նայում եմ քո թատերականորեն վշտացած աչքերի մեջ ու մտածում.
<<Լինո՞ւմ են, արդյոք, չասված բառեր>>...
Չեն լինում... Մենք կողպում ենք մեր շուրթերը, կծկում ձայնալարերը, որ չհամարձակվեն մատնել մեզ: Բայց բառերը միևնույն է գտնում են ելքը: Նրանք հնչում են սրտի արագացած զարկերում, շողում են լայն բացված աչքերում և կառչում ամուր սեղմված շուրթերից: Նրանք են ստիպում քեզ, որ անտարբեր ձևանաս, որ ձեռքերդ դողան, ու դու նրանց մեջքիդ հետևում պահես: Այդ բառերն են ստիպում քեզ հետ ու առաջ քայլել, անտեղի հոգնել, բայց շարունակել քայլել: Նրանք հնչում են քո ամեն ոտնաձայնում, հնչում են, երբ դու բացում ու փակում ես դուռը, երբ չրխկոցով վառում ես լուցկին ու մոտեցնում ծխախոտը: Քեզ թվում է, որ դու լռում ես, բայց իրականում դու գոռում ես՝ նույնիսկ ավելի բարձր, քան երբ պաթոսով խոսում ես <<չասված>> բառերի մասին:
Չէ, իմ պաթոսախոս ընկեր, չասված բառեր չկա՜ն... Կան չլսված բառեր: Իրականում մարդիկ չեն կարող կողպել իրենց շուրթերը, բայց դրա փոխարեն խցանել են իրենց ականջները: Իսկ բառերը, որ պոկվել են իբր լուռ շուրթերից, կախված են մնում օդում: Նրանք զբաղեցնում են թթվածնի ցավոք այնքան անհրաժեշտ մասնիկների տեղը, և դու խեղդվում ես:
Խե՜ղճ մարդիկ: Նրանք չգիտեն, որ այդ բառերի կարիքն ավելի շատ ունեն, քան O2 - թթվածնի մոլեկուլների: Ու եթե չհասկանան այդ, շուտով դինոզավրերի պես կվերանան Երկրի երեսից: Իսկ էվոլյուցիայի արդյունքում ի հայտ եկած ուրիշ մարդիկ՝ ավելի կատարյալ ու ավելի մեծամիտ, մեղքը կգցեն գլոբալ տաքացման և Արկտիկայի սառույցների վրա:
Այս ամենն եմ ես փորձում ասել քեզ, երբ ձեռքերս խաչած կանգնած եմ դիմացդ ու իբր լռում եմ: Բայց դու չես լսում: Դու միայն խոսում ես:
Եվ այսքանից հետո դու ասում ես, որ կան չասված բառե՞ր...

Արի: Կարևոր չէ, որ անձրև է...

Անձրև էր, ու դա կարևոր էր...
Մենք չէինք ճանաչում իրար, այսինքն ծանոթ էինք շատ վաղուց: Հանդիպելիս միշտ խոսում էինք՝ առանց մի պահ լռելու, խոսում էինք այն բոլոր թեմաներից, որոնց շուրջ խոսում են բոլորը: Հետո հանկարծ բոլոր թեմաները վերջացան: Եվ մենք, մնալով մենակ, ստիպված լռեցինք...
...Ես կարոտել էի այդ լռությունը: Այդ անկեղծորեն ծանր ու ծանրորեն անկեղծ լռությունը, որը գալիս է այն ժամանակ, երբ ասելու շատ բան ունես, բայց չես ասում, որովհետև դրա կարիքը չկա...
...Նա նստեց պատուհանի մոտ, ինչպես միշտ: Երևի սիրում էր, ինչպես և ես, ինչպես շատերը, ինչպես համարյա բոլորը, ինչպես գուցե և բոլորը:
-Անձրև է գալիս, - ասաց նա:
Նա խախտեց լռությունը...
-Այո, - ասացի ես՝ որքան կարելի է սառն ու անտարբեր:
-Վատ եղանակ է, - ասաց նա:
Նա դարձյալ խախտեց լռությունը...
-Ինչո՞ւ մարդիկ, երբ խոսելու բան չունեն, եղանակից են խոսում, - բարկացա ես:
-Չգիտեմ, - զարմացավ նա՝ ուրախանալով, որ խոսելու թեմա է գտնվել:
-Իսկ ես գիտեմ:
Որովհետև մարդիկ վախենում են լռությունից: Որովհետև նրանց թվում է, որ եղանակը հետաքրքիր է բոլորին, և այն կգա ու կվռնդի լռությունը: Բայց նրանք չեն հասկանում, որ այդ լռությունը ամեն ինչ է: Եվ այն, որ երկինքը ամպամած է: Եվ այն, որ անձրև է գալիս: Եվ այն, որ Երկրի երեսին հիմա հարյուրավոր գույնզգույն անձրևանոցներ են բացվել, որոնցից ոմանք գուցե և սպիտակ, բայց անգույն չեն: Որովհետև սպիտակն էլ է գույն: Եվ սպիտակը բոլոր երազանքների գույնն է, նույնիսկ այն երազանքների, որ չեն իրականացել ու երբեք էլ չեն իրականանա:
Իսկ ինչո՞ւ են մարդիկ երազում: Որովհետև գիտեն, որ իրենց երզանքները չեն իրականանա: Որովհետև չեն ուզում, որ իրենց երազանքներն իրականանան: Որովհետև չեն ուզում, որ երազանքները իրականության մասը դառնան: Որովհետև ուզում են, որ երազանքները ուրիշ աշխարհում լինեն. ուր ապրում են միայն երազանքները, և անսահման լռություն է տիրում...
...Վերջապես մենք ճանաչում էինք իրար...
...Մենք լռում էինք...
...Կարևոր չէ, որ անձրև է...

Соня. Дантист

Это уже превратилось в привычку - вредную привычку. Впрочем, ничего плохого нет в том, что...
Есть! Черт бы меня побрал, есть! Зачем? Зачем каждый день делать то, что никому не нужно? Что-то, что под запретом - неформальным, конечно, но все-таки, - что-то, что не приносит никакой пользы и... Неужели я все еще на что-то надеюсь? Глупо. Я ведь совсем не этого хотел...
А, вы все еще здесь? Подслушиваете? Подслушивайте, я не против. Даже сделаю вам одолжение, начну  с самого начала, чтобы вы все поняли.
Стать врачом хотел с самого начала. Но вот только каким? - вот в чем вопрос. Мне нравилась генетика. Но родители были против. Тогда я решил стать хирургом, в тайне надеясь, что буду проводить строго запрещенные эксперименты в каком-нибудь строго секретном подвальчике. Но в десятом классе что-то пошло не так. Я вдруг увлекся макросъемкой и решил стать дантистом. Правда, одно к другому никакого отношения не имеет, но все же...
Мне не повезло: я по своей сути новатор. Эксперименты, открытия - вот что меня волнует. А какие эксперименты у дантиста? Хотя, это как посмотреть. Я ведь сделал свое открытие...
 Послушайте! Коронки, которые никогда не портятся, не ржавеют, не выходят, послушные, стойкие, вечные... Любые испытания - сахар, соль, газировка. Да что там газировка! Кислота! Им все не по чем! Это значит поставил коронку один раз, и можешь забыть о дантисте пока не понадобится еще одна. Только вот...
Я забыл, что медицина, впрочем как и все, что есть в двадцать первом веке, - бизнес. Если одной коронки хватит на всю жизнь (а может и на несколько жизней), врачи явно в убытке. То есть не врачи, а клиника. Мы-то свою фиксированную зарплату получаем (иногда даже с опозданиями), хотя раньше нам еще и проценты обещали. Но эти проценты идут в семейный бюджет владельца клиники. Следовательно, именно по его карману приходится удар, когда кто-то из нас делает что-то полезное не бизнесу, а пациенту. Нет, делать плохо - это тоже убытки. Это значит, что в нашу клинику просто не будут ходить. А вот сделать все с четким расчетом можно. Поставил коронку так, что через пять-семь лет ее придется менять, и знаешь, что через несколько лет к тебе придет пациент, которому ты говорил "Прощайте", но имел в виду "До свидания". Дело в том, что когда коронка неожиданно портится и есть становится крайне неудобно (есть - главное, что мы делаем за всю свою жизнь), люди начинают паниковать. Куда деться?! Начинают вспоминать, кто им ставил коронку в прошлый раз - пять-семь лет назад. Находят пожелтевшую визитку, звонят и вздыхают с облегчением, когда вы назначаете им прием. Вот это называется постоянный клиент. Здесь есть еще один плюс: с каждым годом цены на те или иные услуги растут. Ничего личного, только бизнес.
А если коронка вечная... Это как продавать батарейки и создать вечный двигатель. Бьешь по своему же собственному бизнесу. Поэтому мои вечные коронки сразу же запретили. По крайней мере в нашей клинике (наш босс думает так: "Мой дом, мои законы", а на медицину ему наплевать). Я подумывал о том, чтобы уволиться и пойти работать в другую клинику. Но во всех частных клиниках такие же в-умные частники, как мой босс. А в государственных врачам платят столько же, сколько нашему младшему санитару, а у меня тоже, извините, жена и дети.
Еще у меня была такая идея: а что если объявить о своем открытии, записать его, зарегистрировать, все как положено, а потом продать патент кому-нибудь за полмиллиона долларов, купить жене шубу, а себе машину и продолжать спокойненько работать. И пусть у кого-нибудь другого будут проблемы с начальством.Возможно, правительство заинтересуется моим открытием (как будто оно вообще чем-то интересуется), откроет целую стоматологическую клинику, где будут ставить мои супер коронки, может даже клинику назовут моим именем. А может меня пригласят туда работать главврачом и будут платить вдвое больше, чем платят сейчас. А если даже не пригласят работать, у жены все равно будет шуба, у меня машина и фиксированная зарплата, на которую мы и так неплохо живем.
Я как-то сказал это все старшей медсестре. Но она посмотрела на меня, как на сумасшедшего и посоветовала показаться психологу, а лучше психиатру. А потом ко мне пришел главврач (который и лечить-то толком не умеет, поэтому мы его называем менеджером, хотя он записан как главврач) и посоветовал мне забыть о своих коронках. Он сделал пару недвусмысленных намеков, даже бровями повел так, как только в фильмах бывает, и я понял, что медицина теперь даже не бизнес. Это уже мафия (хотя сейчас любой бизнес - мафия). Пришлось забыть о вечных коронках. Хотя я все еще каждое утро начищаю их до блеска. Именно это бесит меня больше всего!
Хотя... Вам, наверное, интересно будет послушать эту историю. Не потому что я суперинтересня персона, сам знаю. что теперь и гроша ломаного не стою ни как врач, ни как человек. Но коронки... Знаете, один раз я все-таки...
Ко мне вошла женщина. Не молодая, но и не старая. Она была одета как-то странно, как будто это ее совсем не волновало (надо же! а я думал таких женщин больше нет). И смотрела она на меня очень странно, будто хотела что-то понять.
-Здравствуйте, - что еще я мог сказать?
А она как-то странно ответила, точнее спросила:
-Вы хороший врач?
Я опешил.
-Да, - стандартный ответ. Мог бы сказать, что лучший дантист в этой клинике, ну да коллег унижать не стоит.
-Нет вы не поняли, - сказала женщина. - Я пвторю вопрос: вы хороший врач?
И прежде чем я успел открыть рот, она продолжила:
-Понимаете, мой муж умер два года назад и оставил мне массу долгов. Я погасила все, но денег на "черный день" больше не осталось. А сегодня и есть этот черный день. Наши зарплаты сократили на 10%-ов, а цены, наоборот, выросли вдвое, теперь даже на колготки денег тратить не хочется. А у меня двое детей и оба подростки. А вы, наверное, знаете как трудно сейчас с детьми, особенно когда они вот-вот кончат школу - репетиторы, выпускной вечер, влюбленности, подарки. У меня один мальчик и одна девочка. Дочка... А девочки обходятся чуточку дороже, чем мальчики. Ну да ладно. Я все ради них сделаю. Только вот... Понимаете, мне нужен честный ответ. Если вы поставите мне коронку, которая заржавеет уже завтра, я не смогу придти к вам через год, и заплатить за еще одну, даже если вы сделаете мне 70%-ную скидку, как особому клиенту (хотя я вовсе не особенная). Мне нужна такая коронка, чтобы... Знаете? Как любовь. С этого момента и до конца. "Покуда смерть не разлучит нас". Хотя, с коронкой человека даже смерть не разлучит.
-Знаете... - слова почему-то застряли в горле (не знал я, что такой впечатлительный, а еще хирургом стать хотел), - я не хороший врач, а очень даже плохой. Я только-только начинаю понимать, что оказался не в том месте, где надо. Мне надо было стать генетиком и заниматься своими экспериментами. Ну, или хирургом на худой конец, хотя сейчас мне кажется, что и хирург из меня получился бы никакой. Вот, вы только пару слов сказали, а у меня уже руки дрожат. Какой из меня хирург? Нет, генетика - это мое. А дантист... Коронки, мосты, рентгены, чем-то похожие на макросъемку... А я-то думал, какая между ними связь... Я плохой дантист. Но у меня есть то, что вам нужно. Коронки... Вечные коронки... Верные... Чтоб прямо сейчас и до самой-самой смерти. Как любовь.
-А сколько они стоят? - спросила женщина. - Сколько стоит любовь простой коронки?
-Нисколько. Любовь дают задаром. К тому же они запрещены. Не потому что опасны, нет, просто они слишком хороши для нашего делового века. Как и вечная любовь. Правда, я еще не пробовал их ставить никому, но уверен, что вам они понравятся. Поставлю вам коронку и уйду из клиники, потому что это не мое.
...Это был единственный пациент, которому я поставил эти коронки. Я не ушел из клиники, как обещал, мужества не хватило. Все-таки у меня жена и дети. Но начиная с того момента, как дверь за ней тихонько закрылась, и до сих пор я жду ее. Прошло уже семь лет,  ее все нет. И иногда мне кажется, что я не такой уж плохой дантист. А иногда я думаю, может коронка сломалась, а она не пришла, потому что еще тогда, с самого начала, сказала, что не придет через год. Ну так кто я? Новатор, или все-таки человек, которому давно пора к психиатру?
Интересно, сколько длится вечная любовь коронки?